ObjektifÇeşmeHaber / Selma Artar

Alaçatı Kitap Günleri kapsamında düzenlenen “Yerel Yazar Söyleşileri”, Alaçatı’nın tarihine, kültürel belleğine ve toplumsal dönüşümüne ışık tuttu. Yaahane Art’ta gerçekleştirilen etkinlikte Sosyolog Engin Önen, “Öyküleriyle Alaçatı’nın Dönüşümü” başlıklı söyleşisiyle katılımcıları Alaçatı’nın geçmişine uzanan sosyolojik bir yolculuğa çıkardı.

Önen, Alaçatı’nın tarih boyunca yalnızca isim değiştirmediğini, aynı zamanda farklı toplulukların yaşadığı, defalarca nüfus değişimi yaşamış “kesintili bir tarihe” sahip olduğunu söyledi. Tarihsel süreçte Alacaat, Alasata ve Alaçatı isimlerinin kullanıldığını belirten Önen, bu üç dönemin aynı zamanda bölgenin sosyal yapısındaki büyük değişimleri temsil ettiğini anlattı.

Aydınoğulları döneminde Türkmen topluluklarının yerleştiği “Alacaat” evresinden, 19. yüzyılda bağcılığın gelişmesiyle Rum nüfusun yoğunlaştığı “Alasata” dönemine ve mübadele sonrası Balkan muhacirlerinin yerleştiği bugünkü Alaçatı’ya uzanan dönüşüm detaylı örneklerle aktarıldı.

Söyleşide, Alaçatı’nın bataklık bir alandan üzüm üretimi ve bağcılıkla öne çıkan zengin bir ticaret merkezine dönüşme hikâyesi de ele alındı. Hacı Memiş’in adalardan getirdiği Rum nüfusun bölgedeki ekonomik ve sosyal yapının değişiminde etkili olduğunu anlatan Önen, Alaçatı’nın bir dönem “üzümü ve papazı bol” bir kasaba olarak anıldığını ifade etti.

Önen ayrıca, bugün Pazaryeri Camii olarak kullanılan eski kilisenin yapım sürecine dair dikkat çekici bir hikâyeyi de paylaştı. Osmanlı dönemindeki imar kurallarını aşmak isteyen bir kaptanın, mühürlü ölçü iplerini ustalıkla uzatarak yapının planlanandan daha büyük inşa edilmesini sağladığını anlattı.

Mübadele dönemine ilişkin insan hikâyelerine de değinen Önen, Balkanlar’dan gelen muhacirlerin bölgeye uyum sağlama sürecinde büyük zorluklar yaşadığını söyledi. Rumlardan kalan evlere yerleşen göçmenlerin, evlerde buldukları kıyafetleri kullanmak zorunda kaldığını anlatan Önen’in paylaştığı anekdotlar salonda ilgiyle dinlendi.

Önen, Alaçatı’nın turizme açılma süreci, kozmopolit kimliği ve Ege kültürüyle şekillenen dönüşümüne ilişkin değerlendirmelerde de bulundu. Bölgedeki göç hareketlerinin ve mübadele sürecinin Alaçatı’nın sosyal yapısını belirleyen en önemli unsurlar arasında yer aldığını ifade etti.

Söyleşinin son bölümünde Alaçatı’nın günümüzde yaşadığı dönüşümü değerlendiren Önen, kamusal alanların giderek ticarileştiğini belirterek kent belleğinin korunması gerektiğine dikkat çekti. Eski belediye binasının bir “Mübadele ve Anı Evi” olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunan Önen, plansız dönüşümün yerel kimliği zayıflattığını ifade etti.

Söyleşi toplu hatıra fotoğrafı ile son buldu. 

Yerel Yazar Söyleşileri kapsamında ayrıca Gökçen Adar “Yaşamımızda İlklerin Önemi”, Ömer Önal “Alaçatı’da Kitapçı Olmak” ve Nurdan Aladağ ise “Her Kitap Bir İnsan ve Bir Dünyadır” başlıklı söyleşileriyle okurlarla buluştu.