ALMANYA’NIN KONUT KOOPERATİFLERİ MODELİ VE ÇEŞME İÇİN YENİ BİR SOSYAL KONUT YAKLAŞIMI

Almanya’daki konut kooperatifleri (Wohnungsbaugenossenschaften), uygun fiyatlı ve güvenli barınmayı toplumsal bir hak olarak koruyan en başarılı modellerden biridir. Ülkede 7.000’in üzerinde kooperatif ve 23 milyon üye bulunması, bu yapının hem ekonomik hem sosyal açıdan güçlü bir alternatif oluşturduğunu kanıtlar. Kooperatifler, öz-yönetim, öz-sorumluluk ve demokratik katılım ilkelerine dayanır; “bir üye–bir oy” prensibiyle yönetilir. Üyelerin yatırdığı sermaye payları konut hakkı sağlar ve elde edilen tüm gelirler kâr amacı olmaksızın bakım, yenileme, sosyal hizmetler ve enerji verimliliği projelerine yönlendirilir.

Kuzey Almanya ve özellikle Hannover örneği, konut kooperatiflerinin toplumsal dayanışmayı nasıl kurumsallaştırdığını gösterir. Hannover’deki büyük konut kooperatifleri; sürdürülebilir mimari, yaşlılara destek hizmetleri, yenilikçi enerji çözümleri ve uygun fiyatlı kiralık konut üretimiyle örnek alınan yapılardır. Belediyelerle oluşturulan işbirlikleri, konut üretiminde çevre duyarlılığını ve uzun vadeli mali sürdürülebilirliği güçlendirmektedir.

Türkiye’de konutun bir yatırım aracına dönüşmesi, özellikle turistik bölgelerde ciddi bir barınma krizini ortaya çıkarmıştır. Çeşme bu krizin en çarpıcı yaşandığı yerlerden biridir. Turizm imarlı alanların rezidanslara dönüştürülmesi, konut fiyatlarının yerel nüfusun erişemeyeceği seviyelere yükselmesi ve kiralık konutların neredeyse yok denecek kadar azalması, ilçenin sosyal yapısını tehdit eder hâle gelmiştir.

Kamu personeli, öğretmenler, sağlık çalışanları, turizm ve hizmet sektörü emekçileri, gençler ve dar–orta gelirli birçok yurttaş konut bulamadıkları için Çeşme’de yaşamakta zorlanmaktadır. Barınma sorunuyla birlikte ilçede çalışan bulma güçlüğü, toplumsal aidiyetin zayıflaması ve kalıcı yaşam kültürünün aşınması ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle Çeşme’nin geleceğinde barınma politikası yalnızca sosyal bir konu değil, aynı zamanda ekonomik ve demografik bir zorunluluktur.

Bu bağlamda, Çeşme Belediye Başkanı Lal Denizli ve Belediye Meclis Üyesi Kaan Kılıç’ın öncülüğünde geliştirilen Kiralık Sosyal Konut Projesi, Almanya’daki kooperatif modeline yakın, Türkiye için öncü nitelikte bir sosyal belediyecilik yaklaşımı sunmaktadır.

Proje, Çeşme’de 708 adet yeni yapılacak konut ile kamu çalışanları, gençler, hizmet sektörü çalışanları ve dar–orta gelirli aileler için uzun vadeli, erişilebilir kiralık konut üretimini hedeflemektedir. Katılımcı ve şeffaf yönetim anlayışı, adil kiralama tahsis kriterleri, enerji verimli ve çevre dostu mimari yaklaşım projenin temel dayanaklarıdır. Ortak yaşam alanları ve mahalle ölçeğinde planlama anlayışı, Çeşme’de toplumsal bütünlüğü ve kalıcı yaşam kültürünü güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

Sonuç: Çeşme İçin Avrupa Standartlarında Bir Barınma Politikası

Almanya’nın konut kooperatifleri sistemi, demokratik katılım, toplumsal dayanışma ve erişilebilir barınma üretme kapasitesiyle dünya çapında örnek alınmaktadır. Çeşme’nin Kiralık Sosyal Konut Projesi ise bu benzer modeli yerel koşullara uyarlayarak Türkiye için öncü bir yol açmaktadır.

Bu yaklaşım:

• Barınma hakkını güvence altına almak,

• Gençlerin, emekçilerin ve kamu çalışanlarının ilçede yaşayabilmesini sağlamak,

• Yerel ekonomiyi desteklemek,

• Kentte kalıcı yaşamı güçlendirmek,

• Çeşme’nin sosyal dokusunu korumak

açısından büyük bir fırsattır.

Çeşme Kent Konseyi olarak bu projeyi, yalnızca Çeşme’nin değil, Türkiye’nin geleceğine örnek olabilecek vizyoner, adil ve sürdürülebilir bir konut modeli olarak değerlendiriyoruz.