“Altınkum’da İmar Gerilimi: Bakanlıklar Ayrıştı, ÇEŞÇEP İtiraz Hazırlığında

Çeşme’nin Altınkum, Çiftlik ve Musalla mahallelerini kapsayan 13,6 hektarlık alanın “rezerv yapı alanı” ilan edilerek yapılaşmaya açılması tartışma yarattı. Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), planlara tepki göstererek süreci “rezerv alan maskesiyle rant operasyonu” olarak nitelendirdi.

Söz konusu 136 bin 467 metrekarelik alan, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında rezerv yapı alanı ilan edildi. Alana ilişkin 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 27 Ağustos 2026 tarihinde onaylandı. Planlar, 28 Ağustos-11 Eylül 2026 tarihleri arasında askıda kalacak.

Kültür ve Turizm Bakanlığı karşı çıktı

Süreçte dikkat çeken en önemli başlıklardan biri ise bakanlıklar arasındaki görüş ayrılığı oldu.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, söz konusu alanın İzmir Çeşme Altınkum Turizm Merkezi içerisinde kaldığını belirterek rezerv yapı alanı ilanına olumsuz görüş verdi. Bakanlık, bölgede turizm gelişimine yönelik planlama çalışmalarının kendi bünyesinde yürütüldüğünü, kamu kullanımını engelleyebilecek konut ağırlıklı yapılaşmanın uygun görülmediğini bildirdi ve rezerv yapı alanı kararının iptal edilmesini istedi.

Buna rağmen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı planları onaylayarak askıya çıkardı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin de süreçte olumsuz görüş verdiği belirtildi.

Alan büyük ölçüde konuta ayrıldı

Plan raporuna göre 13,6 hektarlık alanın 75 bin 814 metrekarelik bölümü, yani yaklaşık yüzde 55,5’i “gelişme konut alanı” olarak ayrıldı. Bu alanlarda emsal 0,20 ve en fazla zemin artı bir kat yapılaşma öngörülüyor.

13 bin 788 metrekarelik bölüm ise “Ticaret+Turizm+Konut Alanı” olarak planlandı. Bu bölgede emsal 0,30, en fazla zemin artı dört kat yapılaşma öngörülürken, plan raporunda konut kullanım oranının yüzde 94 olduğu belirtildi.

Planla birlikte bölgede 468 kişilik yeni nüfus öngörülüyor.

43 bin metrekare özel mülkiyet

ÇEŞÇEP’in açıklamasına göre planlama alanında dört şahsa ait toplam 43 bin 114 metrekare özel mülkiyet bulunuyor. Yaklaşık 28 bin metrekarelik üç parsel Maliye Hazinesi’ne aitken, yaklaşık 65 bin metrekarelik bölüm ise tescil harici alan statüsünde.

Dernek, planlama alanının büyük ölçüde boş olduğunu belirterek bölgede rezerv yapı alanı ilanını gerektirecek yoğun bir riskli yapı stoku bulunmadığını savundu.

ÇEŞÇEP, bu nedenle 6306 sayılı Kanun’un afet riski taşıyan yapıların dönüştürülmesi amacıyla kullanılmasının tartışmalı olduğunu ileri sürdü ve planı “adrese özel” olarak nitelendirdi.

Daha önceki planlar mahkemeden dönmüştü

Bölgenin imar geçmişinde yargı kararları da bulunuyor.

Aynı bölge için 2015 yılında onaylanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planları, TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi’nin açtığı dava sonucunda İzmir 2. İdare Mahkemesi tarafından 10 Ekim 2017 tarihinde iptal edilmişti.

İzmir Batı Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı’ndaki doğal sit ve korunan alanlara ilişkin bazı kararlar da İzmir 3. İdare Mahkemesi’nin 26 Nisan 2019 tarihli kararıyla iptal edilmişti.

ÇEŞÇEP, önceki yargı kararlarına ve kurumların olumsuz görüşlerine rağmen alanın yeniden yapılaşmaya açılmasına tepki gösterdi.

Dere yatakları için de uyarı var

Dernek açıklamasında İZSU’nun 21 Ekim 2025 tarihli kurum görüşüne de dikkat çekildi.

Söz konusu görüşte planlama alanının batısından bir dere yatağı ile iki yan kolunun, doğusundan ise başka bir dere yatağının geçtiğinin belirtildiği; taşkın ve rüsubat risklerine karşı ilgili mevzuatın dikkate alınması ve DSİ’den güncel görüş alınması gerektiğinin ifade edildiği aktarıldı.

“Çeşme halkı ne kaybedecek?”

Altınkum’un Çeşme’nin en değerli ve bakir kıyı bölgelerinden biri olduğunu vurgulayan ÇEŞÇEP, bölgenin geçmişte beach kulüpler ve kıyı erişimi tartışmalarıyla gündeme geldiğini hatırlattı.

Dernek açıklamasında, “Çeşme’nin gerçek turizm potansiyeli; kamusal kıyı, doğal sit ve bakir arazi olarak yok edilmektedir” ifadelerine yer verdi.

ÇEŞÇEP ayrıca şu soruları yöneltti:

“Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin olumsuz görüşlerine rağmen plan hangi makam kararıyla onaylandı? Daha önce yargı tarafından iptal edilen planlardan hangi ders çıkarıldı? Dört şahsa ait parseller ve Hazine arazilerinden oluşan bir alanın rezerv yapı alanı ilan edilmesindeki kamu yararı nedir? Bu planlardan kim kazanacak, Çeşme halkı ne kaybedecek?”

ÇEŞÇEP, 11 Eylül 2026’da sona erecek askı süresi içerisinde planlara yasal itirazda bulunacağını ve gerekirse yargı yoluna başvuracağını açıkladı.