Çeşme ve Karaburun’daki Orkinos Ölümleri TBMM’ye Taşındı

DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın, İzmir’in Çeşme ve Karaburun ilçelerinde meydana gelen orkinos ölümlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı.

İzmir’in Çeşme ve Karaburun kıyıları ile Gerence ve Ildır körfezlerinde 2025 yılında yaşanan toplu orkinos ölümleri, 2026 yazında benzer vakaların yeniden görülmesi üzerine Meclis gündemine geldi.

DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, balık ölümlerinin nedenlerinden deniz patlıcanı avcılığına, orkinos yetiştiriciliğinden deniz ekosistemindeki değişimlere kadar çok sayıda konuda bilgi istedi.

Akın, 2025 yılının Temmuz-Eylül döneminde bölgede hem deniz kafeslerinde besiye alınan hem de serbest yaşayan orkinoslarda toplu ölümler meydana geldiğini, 2026 yazında da benzer vakaların bildirildiğini belirtti.

Önergede, 2026 yılında yayımlanan hakemli bir bilimsel çalışmada 30 orkinos üzerinde yapılan incelemelerde kapsüllü Lactococcus garvieae bakterisinin birincil etken olarak belirlendiği, toplam kaybın ise 1.500-2.000 birey ve yaklaşık 300 ton olarak tahmin edildiği ifade edildi.

Akın, Bakanlığa 2025 ve 2026 yıllarında Çeşme ve Karaburun kıyılarında ölü bulunan orkinoslardan kaç numune alındığını, numunelerin hangi laboratuvarlarda incelendiğini ve hangi bakteriyolojik, virolojik, histopatolojik ve toksikolojik analizlerin yapıldığını sordu.

Önergede ayrıca Lactococcus garvieae kaynaklı lactococcosis hastalığının ihbarı mecburi su ürünleri hastalıkları kapsamında bulunup bulunmadığı ve bu konuda herhangi bir mevzuat çalışması yürütülüp yürütülmediğinin açıklanması istendi.

Gerence ve Ildır körfezleri de soruldu

Akın, Gerence ve Ildır körfezlerinde deniz suyu ve sediment kalitesinin hangi sıklıkla takip edildiğini, son beş yıldaki çözünmüş oksijen, organik karbon, besin tuzları ve patojen yükü ölçümlerinin sonuçlarını da Bakanlığa sordu.

Soru önergesinde deniz patlıcanı avcılığına da geniş yer verildi. Akın, Karaburun’dan Kuşadası’na kadar uzanan bölgede deniz patlıcanı avcılığına hangi bilimsel veriler doğrultusunda izin verildiğini, avcılık öncesi ve sonrasında stok yoğunluğunun ölçülüp ölçülmediğini ve bölgede stokların ticari seviyenin altına düşüp düşmediğini sordu.

Orkinos çiftliklerine ilişkin denetimler gündemde

Önergede bölgede faaliyet gösteren orkinos besiciliği tesislerinin sayısı, kapasiteleri ve kafes stoklama yoğunluklarının yanı sıra son beş yılda bu tesislerde yapılan denetimlerin ve uygulanan idari yaptırımların da açıklanması istendi.

Akın ayrıca hastalıklı veya ölmek üzere olan balıkların açık denize bırakıldığı yönündeki iddiaların incelenip incelenmediğini, kıyıya vuran ölü ve yaralı balıklarla ilgili vatandaşlara hangi resmi uyarıların yapıldığını sordu.

Önergede toplu ölümlerin 2025 ve 2026 yıllarındaki hasat ve ihracat miktarlarına etkisi ile Japonya ve Güney Kore başta olmak üzere alıcı ülkelerden herhangi bir bilgi veya denetim talebi gelip gelmediği de Bakanlığa yöneltilen sorular arasında yer aldı.

Akın son olarak deniz suyu sıcaklığındaki artışa bağlı hastalık risklerine karşı erken uyarı ve müdahale sistemi kurulması ile kafes tasarımı, stoklama yoğunluğu ve yüksek sıcaklık dönemlerindeki yemleme rejimine ilişkin mevzuat değişikliği yapılıp yapılmayacağını sordu.